Czym jest metoda Otwarty Dialogu?
Podejście oparte na Otwartym Dialogu (ODA) zostało stworzone w latach osiemdziesiątych XX wieku przez prof. Jaakko Seikkulę (psychoterpautę) i Brigittę Alakare (psychiatrę) oraz ich zespół w szpitalu Keropudas w Zachodniej Laponii, w Finlandii. Podejście oparte na Otwartym Dialogu jest metodą pracy dwu bądź trzyosobowego zespołu terapeutycznego z rodziną osoby doświadczającej kryzysu psychicznego. Kryzys jest w tym przypadku rozumiany szeroko jako trudność życiowa uniemożliwiająca satysfakcjonujące funkcjonowanie między ludźmi (od zaburzeń adaptacyjnych czy nastroju o niewielkim nasileniu przez radzenie sobie z doświadczeniem traumy po kryzys samobójczy czy psychotyczny). Model ten wyewoluował z założeń teoretycznych terapii systemowej jako sposób pracy z osobami doświadczającymi pierwszego kryzysu psychotycznego, zaś obecnie jest stosowany do pracy z siecią społeczną osoby będącą w kryzysie.
Dla kogo?
Dla osób znajdujących się w kryzysie psychicznym oraz ich najbliższego otoczenia, w tym dla osób doświadczających psychozy. Osoba doświadczająca stanu psychotycznego ma silnie zniekształcone procesy spostrzegania (najczęściej słyszy głosy) i myślenia (jej wypowiedzi są często niezrozumiałe dla otoczenia, zaś podejmowana tematyka luźno ze sobą powiązana) oraz jest całkowicie bezkrytyczna wobec własnych nieprawidłowych spostrzeżeń czy sądów.
Ile trwa?
Długość procesu terapeutycznego zależy od zgłaszanych potrzeb rodziny. Decyzja o każdym kolejnym spotkaniu jest podejmowana pod koniec sesji wspólnie przez wszystkie obecne na spotkaniu osoby. Pojedyncza sesja trwa 60 min – 90 min.
Jak wygląda proces terapii?
W czasie sesji moderatorzy dbają o to, by głos każdego członka sieci miał okazję być usłyszany i zauważony przez uczestników spotkania. Terapeuci świadomie rezygnują z postawy eksperta podążając za tematami wprowadzanymi przez rodzinę i chorego. W trakcie sesji co najmniej dwukrotnie prowadzący zatrzymują dialog dzieląc się z jego uczestnikami swoimi spostrzeżeniami, odczuciami związanymi z toczącą się rozmową. Następnie uczestnicy sesji są zachęcani do skomentowania wypowiedzi terapeutów.
Jakie daje rezultaty?
Rezultat spotkań w znacznej mierze zależy od gotowości rodziny do przezwyciężenia napotkanych trudności. Rolą moderatorów jest tworzenie atmosfery bezpieczeństwa i porozumienia, które umożliwia otwarcie się na dialog między poszczególnymi członkami sieci na temat wspólnego kryzysowego doświadczenia. Rezygnacja z postawy eksperta przez terapeutów oraz podążanie za tym co wnosi pacjent wraz ze swoją rodziną pozwala docierać do jej wewnętrznych zasobów i własnych sposobów na przezwyciężenie kryzysu. Wszelkie decyzje dotyczące dalszego postępowania terapeutycznego podejmowane są wspólnie co znacząco poprawia poczucie bezpieczeństwa osoby doświadczającej kryzysu psychicznego oraz wpływa na jej lepsza współpracę tak z rodziną jak z profesjonalistami zdrowia psychicznego.
W pracy z parą nastawiamy się głównie na poprawę komunikacji oraz nabywanie umiejętności przezwyciężania trudności w związku. Dialog terapeutyczny (pomiędzy małżonkami a terapeutą) to oparta na szacunku przestrzeń, w której można odnaleźć satysfakcję ze wspólnego życia.
Ważną rolę w procesie terapii odgrywają pozytywne doświadczenia emocjonalne, poczucie bycia zrozumianym, wysłuchanym, nie ocenianym, życzliwość, akceptacja, empatia. Psychoterapia może mieć formę interwencji kryzysowej, krótkoterminowej bądź długoterminowej w zależności od tego, czy celem jest poradzenie sobie w sytuacji aktualnego kryzysu (np. choroba, śmierć, rozwód), praca nad objawem(np. lęk przed wystąpieniami publicznymi), nad konkretnym zachowaniem (np. uczenie się asertywności), czy też całościowa zmiana funkcjonowania.
Rolę terapeuty w procesie terapii można sprowadzić do stworzenia warunków do podjęcia odpowiedzialności za zmianę w życiu u osoby leczonej. Ostatecznym celem leczenia jest osiągnięcie satysfakcji, dobrostanu psychofizycznego i „poczucia, że moje życie jest takim, jakim bym chciał, żeby było”.
